รู้จัก ‘เศรษฐกิจรูปตัว E’ บนเปย์ฉ่ำ กลางเริ่มจ่ายไม่ไหว ล่างจมหนี้

นักเศรษฐศาสตร์มองว่าปี 2026 เศรษฐกิจสหรัฐ จะไม่ได้มีแค่คนรวยกับคนจน หรือที่เรียกว่า K Economy อีกต่อไป แต่จะกลายเป็นรูปตัว ‘E’ หรือ E Economy ซึ่งมีความซับซ้อนกว่าเดิม โดยแบ่งคนออกเป็น 3 ระดับชัดเจน   

เมื่อเศรษฐกิจ ‘รูปตัว K’ กำลังกลายเป็น ‘รูปตัว E’

ในอดีตเรามักเห็นคนที่มีรายได้ปานกลางถึงสูงเดินไปในทิศทางเดียวกัน แต่ข้อมูลล่าสุดจาก Bank of America เผยให้เห็นความเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจ

ช่วงก่อนปลายปี 2025 การใช้จ่ายของ “กลุ่มรายได้ปานกลาง” และ “กลุ่มรายได้สูง” ยังเติบโตไปพร้อมๆ กัน เหมือนเป็นเพื่อนร่วมทางที่ยังพอมีกำลังซื้อพอกัน

จุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อเข้าสู่ปลายปี 2025 กลุ่มชนชั้นกลางเริ่ม “เหนื่อย” และเริ่มแยกตัวออกมา  คือเริ่มลดการใช้จ่ายลงในขณะที่กลุ่มคนรวยยังใช้จ่ายเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

เมื่อเข้าสู่เดือนมกราคม 2026 ช่องว่างของการใช้จ่ายระหว่าง “ครัวเรือนรายได้สูง” กับ “กลุ่มคนอื่นๆ ทั้งหมด” ได้ถ่างออกกว้างที่สุดนับตั้งแต่กลางปี 2022

Top20% ขับเคลื่อนการบริโภค

 ขีดบนของตัว E จาก การวิเคราะห์ล่าสุดของ Moody’s Analytics พบว่า กลุ่ม ผู้มีรายได้สูงสุด 20% คิดเป็นสัดส่วนเกือบ 60% ของการใช้จ่ายของผู้บริโภคทั้งหมดในสหรัฐอเมริกา

แม้สินค้าจะแพงขึ้นพวกเขาก็ยังจ่ายไหว ทำให้ธุรกิจต่างๆ แห่กันออกสินค้า “พรีเมียม” มาเอาใจ  ซึ่งคนกลุ่มนี้ก็ยังยินดีจ่ายเพื่อแลกกับสิทธิพิเศษ

ชนชั้นกลางเริ่มจ่ายไม่ไหว

ขีดกลางของตัว E นี่คือจุดเปลี่ยนสำคัญ ชนชั้นกลางเริ่มมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปโดยหันไปพึ่งพา “เศรษฐกิจแบบคอสโก้”   คือเน้นซื้อของกินของใช้ทีละเยอะๆ จากห้างค้าส่งเพื่อให้คุ้มค่าที่สุด

เรื่องนี้จะกลายเป็นภาพสะท้อนที่จะทำให้เราเห็นภาพวิกฤตการณ์ด้านกำลังซื้อชัดเจนที่สุด  เพราะพวกเขาไม่ได้หยุดใช้จ่าย แต่เป็นการ “ใช้จ่ายอย่างกังวล” เพื่อให้เงินทุกบาทคุ้มค่าที่สุด

ข้อมูลจาก Bank of America ระบุว่า ปัจจุบันจำนวนครัวเรือนชาวอเมริกันที่ต้องใช้ชีวิตแบบ “เดือนชนเดือน” กำลังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2025 มีครัวเรือนเกือบ 24% ที่ตกอยู่ในสภาวะนี้ 

นิยามของคำว่า “เดือนชนเดือน” ในที่นี้ไม่ใช่แค่การไม่มีเงินออม แต่หมายถึงการที่ ค่าใช้จ่ายจำเป็นพื้นฐาน เช่น ค่าเช่าบ้าน อาหาร ค่าน้ำค่าไฟ น้ำมัน และค่าเลี้ยงดูบุตร พุ่งสูงจนกินส่วนแบ่งรายได้ไปมากกว่า 95% ของรายรับทั้งหมด ทำให้แทบไม่เหลือเงินไว้สำหรับเหตุฉุกเฉินหรือการใช้จ่ายอื่น ๆ เลย 

นักวิจัยของธนาคารพบว่า สัดส่วนของครัวเรือนที่ใช้ชีวิตแบบเดือนชนเดือนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องอย่างน้อยตั้งแต่ปี 2023

‘คนจน’ จมหนี้ 

ขีดล่างของตัว E คือกลุ่มเศรษฐกิจระดับล่างสุดของเศรษฐกิจ นั้นมีลักษณะเด่นคือการใช้บัตรเครดิตและการซื้อสินค้าแบบผ่อนชำระในระดับสูง

ข้อมูลจากธนาคารกลางสหรัฐ บ่งชี้ว่ากลุ่มผู้มีรายได้น้อยถึงปานกลางกำลังเผชิญปัญหาหนี้บัตรเครดิตอย่างหนัก โดยกว่า 59% ของผู้ที่มีรายได้ต่ำกว่า 50,000 ดอลลาร์ มียอดค้างชำระอย่างน้อยหนึ่งครั้งในรอบปี ซึ่งสูงกว่ากลุ่มคนรวยอย่างเห็นได้ชัด

อกจากนี้ยังพบการพึ่งพาสินเชื่อ “ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง” (Buy Now, Pay Later) ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ โดย 1 ใน 4 ของผู้ใช้บริการยอมรับว่าต้องกู้เงินมาเพื่อซื้อเพียงแค่ “ของกินของใช้ในบ้าน” เท่านั้น

นักเศรษฐศาสตร์เปรียบเปรยว่าเศรษฐกิจตอนนี้เหมือนเกมตีกระต่ายหรือตัวตุ่น พอราคาสินค้าชนิดหนึ่งเริ่มลด  เช่น ไข่ไก่ ราคาสินค้าอีกอย่างก็พุ่งสูงขึ้นแทน  เช่น เนื้อวัว  วนเวียนไปไม่จบสิ้น ทำให้คนส่วนใหญ่โดยเฉพาะชนชั้นกลางรู้สึกเหมือนถูกไล่ต้อนและต้องดิ้นรนวางแผนการเงินอย่างหนักตลอดเวลา 

อ้างอิง CNBC